Allah Resûlü (sav)’in Kulluğunda Bir Gönül Yolculuğu | TAKDİM

Takdim

Bismillâhirrahmânirrahîm.

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah Teâlâ'ya; salât ü selâm, âlemlere rahmet olarak gönderilen Habîb-i Ekrem'i, Peygamberimiz Muhammed Mustafâ ﷺ'e, âline, ashâbına ve kıyamete kadar O'nun izinden yürüyenlerin üzerine olsun.

Allah Resûlü ﷺ'in hayatını okumak, yalnızca tarihin en kutlu şahsiyetlerinden birinin hayatını öğrenmek değildir. O'nun hayatına baktığımızda, insanın Rabbiyle nasıl bir bağ kurabileceğini, kulluğun nasıl bir gönül hâline dönüşebileceğini ve Allah'a yakınlığın hayatın her alanında nasıl tezahür edebileceğini görürüz.

Resûlullah ﷺ, Rabbine kulluğu sözleriyle olduğu kadar hâliyle de öğretti. Secdesiyle kulluğu gösterdi, duasıyla acziyetini ifade etti, sabrıyla teslimiyeti, şükrüyle nimetin sahibini bilmeyi, merhametiyle gönül genişliğini, tevazusuyla nefsin esaretinden kurtulmayı öğretti. Geceleri Rabbine yönelirken de insanların arasında yaşarken de kalbi Allah ile beraberdi.

Bu sebeple O'nun sünnetini yalnızca yapılması tavsiye edilen birtakım davranışlardan ibaret görmek, Nebevî hayatın derinliğini eksik anlamak olur. Sünnet, aynı zamanda bir kulluk ahlâkı, bir gönül terbiyesi ve bir hayat ölçüsüdür.

Takdimini okuduğunuz bu çalışma, Allah Resûlü ﷺ'in kulluk hayatına farklı pencerelerden bakabilme gayesiyle hazırlandı. Âyet ve hadislerin rehberliğinde O'nun kulluk hâllerini anlamaya; tasavvufî irfanımızın gönül terbiyesine dair birikiminden de istifade ederek, bu hâllerin bizim hayatımızda nasıl bir karşılık bulabileceğini düşünmeye çalıştık.

Bunu yaparken yalnızca “Ne yaptı?” sorusunun cevabını aramakla yetinmedik. 

“O (sav) bunu nasıl bir gönülle yaptı ve biz bundan bugün ne anlayabiliriz?”

sorusunu da sormaya gayret ettik.

Çünkü kulluk, yalnızca görünürde yapılan amellerden ibaret değildir. Kulluğun bir hâli, bir edebi, bir niyeti ve bir gönül tarafı vardır. Zikir dilde başlayıp kalbe inmeli, ibadet ahlâka dönüşmeli, tefekkür insanın nefsine ayna tutmalı, sabır insanı olgunlaştırmalı, şükür nimetten Mün'im'e yöneltmeli, tevazu nefsi küçültmeli ve bütün bunlar kulun Rabbine olan muhabbetini artırmalıdır.

Tasavvuf geleneğimizin gönül terbiyesine dair asırlık birikimi de bize bu hakikati hatırlatır. Anadolu'nun irfan ikliminde yetişen Yunus Emre, Niyâzî-i Mısrî, Eşrefoğlu Rûmî, Aziz Mahmud Hüdâyî, İsmail Hakkı Bursevî ve daha nice gönül ehli, farklı ifadelerle aynı hakikate işaret etmişlerdir: İnsan nefsini tanımalı, gönlünü temizlemeli, Hakk'a yönelmeli ve kulluğunu ahlâka dönüştürmelidir.

Bu çalışmada onların söz ve düşüncelerinden de, işlenen konunun tabiatı gerektirdiği ölçüde istifade ettik. Her bölüme mutlaka bir isim veya söz yerleştirmek yerine, tasavvufî irfanın konuya gerçekten derinlik kattığı yerde bu mirastan faydalanmaya gayret ettik. Çünkü gönül ehlinin sözleri bir süs değil, hakikati derinleştiren birer işaret olduğunda kıymetlidir.

Bütün bu gayretin merkezinde ise yine Allah Resûlü ﷺ vardır.

Zira tasavvufî irfanın gayesi, Resûlullah ﷺ’in ahlâkıyla ahlâklanmak, kulluğun hakikatini gönülde idrak ederek O’nun sünnetini hayatın her safhasında yaşamaktır.

Bu bakımdan Resûlullah ﷺ'in hayatı, yalnızca okunacak bir hayat değil; kendimize bakacağımız bir aynadır.

Her bölümün sonunda okuyucuyu kısa bir tefekküre davet etmemizin sebebi de budur. Maksadımız yalnızca bilgi vermek değil, okuduğumuz hakikatlerin kendi hayatımızda bir karşılığını aramaktır.

Belki bir bölüm bizi namazımızı yeniden düşünmeye sevk edecek, bir başka bölüm geceyi nasıl geçirdiğimizi sorgulatacak. Bir başkası zikrimizin hâlini, duamızın samimiyetini veya tevekkülümüzün ölçüsünü düşündürecek. Sabır, şükür, tevazu, merhamet ve zühd gibi kavramları yalnızca tanımakla kalmayıp kendi hayatımızdaki karşılıklarını arayacağız. Öfkelendiğimizde hakkı mı savunduğumuzu, yoksa nefsimizin mi konuştuğunu; dünyaya sahip olurken dünyanın kalbimize sahip olup olmadığını sorgulayacağız.

Çünkü Resûlullah ﷺ'in hayatını okumak, bir bakıma kendi kulluğumuzu yeniden okumaktır.

Bu yazı dizisinin gayesi O'nu anlatmakla sınırlı değildir.

Asıl gayemiz, O'nun izinden yürüyebilme arzusunu gönüllerimizde canlı tutabilmek ve Nebevî kulluğun kendi hayatımızdaki izlerini çoğaltabilmektir.

Zira insan hayatı boyunca pek çok sıfat kazanabilir. Mal sahibi olabilir, makam sahibi olabilir, tanınabilir, ilim öğrenebilir, eserler bırakabilir. Fakat bütün bu sıfatların ötesinde insanın Rabbi karşısındaki en büyük ve en şerefli sıfatı kul oluşudur.

Kur'ân-ı Kerîm'de Rabbimiz, Habîb-i Ekrem ﷺ'i Miraç yolculuğundan söz ederken şöyle anar:

“Kulunu bir gece Mescid-i Harâm'dan Mescid-i Aksâ'ya götüren Allah'ın şanı yücedir.”
(İsrâ, 17/1)

Dikkat çekicidir ki Rabbimiz, Peygamber Efendimiz ﷺ'i en yüce hâllerinden birini anlatırken “kul” sıfatıyla zikretmektedir.

Demek ki kulluk, insanın küçülmesi değil; Allah karşısında haddini bilerek gerçek şerefini bulmasıdır.

İşte bu çalışma boyunca namazdan zikre, duadan tevekküle, tevbeden sabra, şükürden tevazuya, merhametten zühde, mahviyetten hilm ve güzel ahlâka kadar farklı başlıklar altında aslında aynı hakikatin peşinden gittik:

Allah'ın kulu olabilmek.

Bütün yolların sonunda insanın kendisine sorması gereken soru da budur:

“Ben gerçekten kul olabildim mi?”

Namazım beni Rabbime yaklaştırdı mı?

Zikrim kalbime ulaştı mı?

Tevbem beni değiştirdi mi?

Şükrüm nimetten Mün'im'e yöneltti mi?

Tevazum nefsimi küçülttü mü?

Merhametim gönlümü genişletti mi?

Dünyanın içinde yaşarken dünya kalbimi işgal etti mi?

Öfkelendiğimde hakkı mı savundum, yoksa nefsimi mi?

Yaptığım iyiliklerde Allah'ın rızasını mı aradım, insanların takdirini mi?

Bunlar kolay sorular değildir. Fakat kulluk, insanın kendisine bu soruları sorabilme cesaretidir.

Bu sebeple elinizdeki eser, kusursuz bir kulluk iddiasıyla değil; kulluğu yeniden hatırlama, Nebevî hayatı yeniden düşünme ve kendi gönlümüze yeniden bakma niyetiyle kaleme alınmıştır.

Belki bir âyet kalbimize dokunur.

Belki bir hadis bizi kendimize getirir.

Belki bir Nebevî hâl, yıllardır alışkanlık hâline getirdiğimiz bir davranışı yeniden düşünmemize vesile olur.

Belki bir gönül ehlinin sözü, içimizde unutulmuş bir hakikati uyandırır.

Ve belki bütün bunların sonunda insan, kendisine bakıp şunu söyleyebilir:

“Ben Rabbimin kuluyum.”

Kulluğun başlangıcı da, kemali de, huzuru da burada saklıdır.

Rabbimiz, Habîb-i Ekrem ﷺ'in güzel kulluğundan bizlere nasipler ihsan eylesin. Sünnetini yalnızca dilimizde ve bilgimizde değil, ahlâkımızda, hâlimizde ve hayatımızda yaşatmayı bizlere lütfeylesin.

Kalplerimizi dünya sevgisinin esaretinden kurtarsın. Bizi nefsimizin değil, rızasının peşinden giden kullarından eylesin. Bize hilm ve vakar, sabır ve şükür, tevazu ve merhamet, ihlâs ve muhabbet nasip eylesin.

Ve günün sonunda bütün unvanlarımız, makamlarımız ve dünyevî meşguliyetlerimiz geride kaldığında, huzuruna “Ben Senin kulunum.” diyebilecek bir gönülle varmayı bizlere nasip eylesin.

Salât ve selâm, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed Mustafa ﷺ'in, âlinin, ashâbının ve O'nun izinden yürüyenlerin üzerine olsun.

Âmin.

Bir kul olabilmek…

Belki bütün mesele bundan ibarettir.